کسری بودجه ، انضباط مالی یا تورم | شبکه تلویزیونی ایران ‌کالا

کسری بودجه ، انضباط مالی یا تورم

  • سه شنبه 06 آبان 1399 00:28
  • شناسه 46681
کسری بودجه ، انضباط مالی یا تورم

برنامه چشم انداز شبکه ایران کالا با حضور آقایان دکتر سید مرتضی افقه استاد اقتصاد توسعه دانشگاه شهید چمران اهواز، دکتر مهدی صادقی شاهدانی رئیس دانشکده اقتصاد دانشگاه امام صادق، دکتر شهرام معینی عضو هیئت علمی دانشکده اقتصاد دانشگاه اصفهان، ابوالفضل ملکی مدیر تولیدی مصنوعات چوبی آرامیس و احمد پورقاسم مدیر کارخانه کانکس کانتینر پدیده برگزار شد.

دکتر مهدی صادقی شاهدانی رئیس دانشکده اقتصاد دانشگاه امام صادق درباره موضوع برنامه (کسری بودجه ، انضباط مالی یا تورم) گفت: پایه پولی و نقدینگی دو شاخص کلان اقتصاد هستند و بخشی های مختلفی در آن تاثیرگذارند و بنابراین اگر بخواهیم منصفانه تحلیل بکنیم باید ببینیم چه چیزهای روی آنها تاثیر گذار است . کسری بودجه به عنوان شاخصی که نقدینگی و پایه پولی را متاثر بکند از جمله آنهاست. همه تقصیرها نباید به عهده بانک مرکزی بیندازیم اگر چه در برخی مراحل آنجا که انتظار است نتوانسته خوب عمل کند و خودش بر جریان تورم تاثیر گذار است ولی واقعیت این است که بخش های مختلف اثراتی روی این دوشاخص اعمال کرده اند که باید مورد تحلیل قرار بگیرد . ساختار بودجه و مجموعه بودجه ریزی از جمله بخش هایی هستند که روی پایه پولی و نقدینگی تاثیرگذار است.

کسری بودجه مثل سکه ای آشنا برای مردم است مثل سکه پانصد ریالی که یک طرف آن نقدینگی است و طرف دیگر تورم. تا زمانی که ساختار بودجه کسری دارد و نمی توانیم آنرا جبران کنیم . شرایط اقتصادی به گونه است که دولت نمی تواند درآمدهای خود را اصلاح کند پایه پولی تحت تاثیر قرار گرفته و نقدینگی هم تغییر کرده است و طبیعی است که تورم شکل می گیرد. تامین کسری بودجه و روش های آن بر جریان تورمی هم بسیار تاثیر گذار است.

 

دکتر سید مرتضی افقه استاد اقتصاد توسعه دانشگاه شهید چمران اهواز: سال هاست که دلیل تورم را نقدینگی می گویند و به بانک مرکزی فشار می آورند که آنرا کم بکند و به ریشه ها توجه نمی کنند. نقدینگی در سه دهه گذشته ادامه داشته و ریشه آن کسری بودجه است و آن هم باید ریشه ای تر نگاه کرد. کسری بودجه دو دلیل دارد یکی اینکه تعداد نان خورهای بودجه بیش از میزان تولیدی است که ایجاد می کنند. از طرف دیگر تعداد اینها زیاد است بهره وری آنها هم پایین است. مجموعه این عوامل باعث کسری بودجه ای می شود بدون آنکه دریافتی داشته باشد. یکی از راه های تامین کسری بودجه بانک مرکزی است و درخواست از آن است . در شرایط فعلی منابع کسری بودجه دچار مشکل هستند .

دکتر شهرام معینی عضو هیئت علمی دانشکده اقتصاد دانشگاه اصفهان: گمانی وجود دارد که دکمه ای در بانک مرکزی است برای کنترل تورم و آنها گوش نمی‎کنند که نباید برای کنترل نقدینگی اقدامی بکنند. از این ساده‌سازی داریم عبور می کنیم. ما با چه رویکردی باید به تورم نگاه کنیم از طرفی باید به تئوری‌های تورم نگاه کنیم و از طرفی اقتصاد سیاسی و بعد مشخصات اقتصاد ایران در ترکیب با این دو چه شکلی است.

نتیجه گیری نهایی این است که تورم در ایران بهایی است که به دلیل رشد منفی اقتصادی می پردازیم . در همه دنیا مردم انتظار دارند به تدریج وضع اقتصادی بهتر بشود. تا زمانی ما رشد اقتصادی داریم این مساله وجود دارد و از محل آن قدرت خرید خانواده ها با افزایش دستمزد و طرق دیگر افزایش پیدا می کند. وقتی شما در کشوری با شوک اقتصادی عرضه مواجه می‌شوید به دلایل تحریم ، جنگی و .. افت شدید در تولید به وجود می آید . ده درصد اگر تولید ملی کاهش پیدا کرد رفاه هم درصد کاهش پیدا می کند یا دستمزد ثابت است قیمت بالا می رود یا دستزد را پایین بیاوریم که مردم چنین شوکی را نمی پذیرند و اتفافی که می افتد سال بعد مردم می گویند جبرانی می خواهند و دستمزد باید افزایش یابد. در سال بعد بخش عمومی دستمزد افزایش می یابد و حداقل حقوق در بخش های خصوصی و نیمه خصوصی افزایش می یابد و این افزایش منبعی ندارد و کسری بودجه را به وجود می آورد.

کافی است بررسی کنیم که در چه  سال‌هایی تورم به مرز ده درصد رسیده است سال 69 و 83 و بار دیگر در سال 96 .

ویژگی این سال‌ها این بوده که از شوک عرضه فاصله گرفته ایم.

ما یک مرحله جلو رفتیم و گفتیم بانک مرکزی مقصر نیست و سازمان برنامه هم مقصر نیست. امکان ندارد با یک شوک مواجه شویم مثل سال 97 مردم بالاترین افزایش را در نظر می گیرند کاهش رفاه دردناک است و به طور طبیعی در اول سال 98 افزایش دستمزد و تورم ایجاد می شود و همین طور ادامه می یابد .

بهای رشد اقتصادی منفی در سال‌های بعد و همان سال به صورت تورم می‌پردازیم تا زمانی که برای این شوک‌های عرضه فکری نکنیم نمی‌توانیم به تورم درستی برسیم.

دکتر صادقی : اگر بخواهیم درباره کسری بودجه سطحی نگری بکنیم دستگاهی را پیدا می کنیم مثل سازمان برنامه و بودجه که می گوییم این سازمان عزم خود را جزم نکرده که با این کسری بودجه مقابله بکند.

مساله باید ریشه ای تر مورد توجه قرار بگیرد. ولی باید توجه کرد که سازمان برنامه و بودجه از دستگاه‌ها هزینه‌هایی که برای برنامه‌هایشان است می‌گیرد و جمع‌بندی می‌کند و در کنار درآمد بودجه را می‌بندد. در پایان جمع‌بندی دستگاه‌ها وقتی هزینه‌ها از درآمدها بیشتر باشد هزینه نیروهای انسانی باید اداره بشود و حقوق و دستمزد باید برای آن لحاظ بکنیم . آیا چیزی که به عنوان دستگاه حاکمیتی و دولت داریم در مقایسه با سایر جاها وضعیتش چگونه است . تا زمانی که دولت بزرگ است و در هر مرحله هم وزرا دنبال افزایش نیرو هستند با این ادعا که مجوز جدید بگیرند و نیروی انسانی را افزایش بدهند.

ما اضافه بر داشتن دولت بزرگ و هر دولتی هم که آمده آنرا توسعه داده است و فربه‌تر شده است. باید فکر کنیم که اگر دستگاهی نیروی انسانی اضافه دارد برای آن فکری بکنیم. اضافه بودن نیروها با توجه به نگرفتن حقوق مناسب بی انگیزه می شوند و از طرفی کار برای آن تعریف نمی شود در کارکرد نظام موثر خواهد بود بنابراین بخش نیروی انسانی باید فکری برای آن بشود.

الان شرکت‌هایی هستند که دولتی و غیردولتی نیروهای انسانی کارآمد نیاز دارند و برای انتقال آنها نمی‌توان کار کرد. طی سال‌ها با دولتی بزرگ مواجه بوده ایم.

ابوالفضل ملکی مدیر تولیدی مصنوعات چوبی آرامیس:

با نرخ ارز که در یک ماه اخیر پیش آمده تهیه مواد اولیه مشکل اساسی داریم چون اغلب خارجی است و از کشور ترکیه تهیه می شود. از زمانی که با مشتری قرارداد می بندیم و سپس پنل ها سفارش بدهیم طی ساعات آینده با تورمی که روبرو هستیم بسیاری از قراردادها به مشکل می خورد. هفتاد تا هشتاد درصد یراق‌آلات که خارجی است تحت تاثیر قرار می گیرد.

افزایش هزینه‌ها و دستمزدها رونق کار را پایین آورده و دولت هم حمایتی نمی کند.

احمد پورقاسم مدیر کارخانه کانکس کانتینر پدیده: از تولیدکننده ضعیف‌تر در چرخه صنعت وجود ندارد . تولیدکننده با این نوسانات قیمت حرفی برای گفتن ندارد. حدود دو ماه پیش از یکی از کارخانه ها خرید قوطی داشتیم بعد از دو ساعت در همان روز اطلاع دادند که ورق تمام شده است. من باید به مشتری چه بگویم . هزینه تولید دوبرابر شده است از جمله قوطی و پروفیل نسبت به سه چهار ماه پیش افزایش پیدا کرده است.

ما هر روز با نوسانات قیمت دست و پنجه نرم می کنیم. در زمان طولانی سود اندک هم کاهش پیدا می کند و گاهی به صفر می رسد.

دکتر افقه: ما هنوز روی معلول ها صحبت می کنیم . تورم در سه چهار دهه گذشته دو رقمی بوده است.  ساختارهای حاکم در نظام تصمیم گیری هزینه زاست . تمام نهادهای که از بودجه ارتزاق می کنند باید ارزیابی بشود. هزینه‌ها فقط نیروهای انسانی نیست .هزینه جاری و عمرانی هم ناکارآمد است. ساختار توسعه خواه نیست و حتی ضد تولید و غیرتولیدی است.

چون نظام اداری شایسته سالاری نیست و با نیروهای موجود نمی توانند به اهداف خود برسند دنبال نیروهای جدید می روند. تحریم ناکارآمدی های پیشین را تشدید کرده است.

دو مشکل داریم یک هزینه های مازاد و دوم آنچه به کار می گیریم ناکارآمد است و آنچه به نام بودجه پرداخت می کنیم. در حال افزایش هزینه هستیم و دچار کسری بودجه می شویم.

دکتر صادقی: برنامه های پنج ساله از سال 68 به بعد تنظیم شده و در چارچوب آن بودجه های سنواتی شکل گرفته و این بودجه موظف است به دنبال اهداف برنامه توسعه باشد. وقتی دولت یک دولت بزرگی است و بیش از اندازه رشد کرده است موجب می شود ساختار بودجه نتواند نتیجه مورد نظر را محقق کند.

باید برای نیروی انسانی برنامه مشخص داشته باشیم و آنرا کارآمد کنیم. وقتی نیروی انسانی کارآمد شد دولت هم کارآمد می شود.

دکتر معینی: باید برگردیم به جزئیات 91 تا 96 مرور کنیم که چه شد که تورم از نه به بالای چهل درصد رسیده است.

دکتر افقه: پارادایم توسعه نداریم برنامه توسعه داریم و برنامه هایی برای آن نوشته شده است. مواردی نوشته می شود که خارج از توان و ساختار موجود است.

ریشه های تورم خود ساختارهای موجود است. دولت باید کارآمد بشود. اینکه ناکارآمد است نیروی جدید و ساختمان جدید می گیرد و بخش خصوصی را هم ناکارآمد می کند.

دکتر صادقی: ریشه شناسی کسری بودجه مهم است و در آن بحث درآمدهای دولت است و دنبال این باشیم که درآمدهای پایدار برای دولت فراهم بشود و درآمد پایداری دولت ندارد و درآمدهای نفتی هم با محدودیت‌‌های فراوانی روبروست . ریشه شناسی به ساختار دولت برمی گردد.

کلیدواژه‌ها

مطالب بیشتر از «اقتصاد کلان»

نظر شما

شما در حال ارسال پاسخ به نظر «» می‌باشید.

نظرات بینندگان

جدید ترین برنامه ها

آخرین خبرها