تحریم ها تنها دلیل تورم نیست | شبکه تلویزیونی ایران ‌کالا

تحریم ها تنها دلیل تورم نیست

  • شنبه 04 تیر 1401 23:49
  • شناسه 121406
تحریم ها تنها دلیل تورم نیست

آقایان عباسعلی ابونوری استاد دانشگاه، رحمان سعادت عضو هیئت علمی دانشگاه سمنان و عبدالکریم حسین پور استاد دانشگاه خلیج فارس انواع تورم و راهکارهای مهار آن را بررسی کردند.

آقای عباسعلی ابونوری استاد دانشگاه آزاد در گفتگو با برنامه چشم انداز گفت: همواره برای مهار یک مشکل باید از آن شناسایی کافی داشته باشیم تا بتوانیم آن را حل کنیم. تعداد این راه حل های مختلف هم بسیار زیاد است. برای مهار تورم موجود در اقتصاد کشور ابتدا باید انواع آن را بشناسیم تا بتوانیم راه حل های آن را ارائه کنیم.

ایشان افزود: کاهش عرضه یا کاهش ذخایر در انبارها یکی از راه های ایجاد تورم است. تورم ناشی از هزینه های تولید و تورم بخشی هم از انواع تورم هستند. به عنوان مثال افزایش قیمت چهار قلم کالا صد در صد به سایر بخش های اقتصادی هم تسری می یابد. همین مسئله بر افزایش تورم در کشور دامن می زند. توجه داشته باشید که در حقیقت افزایش قیمت کالاهای خوراکی به سایر کالاها هم سرایت می کند. از طرف دیگر تورم ساختاری که ناشی از سنتی بودن روش های تولید است. 

وی ادامه داد: تورم وارداتی هم نوع دیگری از تورم است که ناشی از واردات کالاست. چون کشور ما وابسته به عوامل تولید محصولات تولید خوراک دام هستیم که اثر مستقیمی بر قیمت کالاهایی مثل مرغ و تخم مرغ دارد. نوع دیگری از تورم هم تورم روانی ناشی از تحریم های اقتصادی و عدم ایجاد امنیت سیاسی است که تورم انتظاری را در جامعه گسترش می دهد. اگر دولت بتواند تورم را مهار کند تاثیر مثبتی بر کاهش قیمت ها و کاهش تورم ندارد چون تورم کشور از نوع ساختاری، روانی و وارداتی است.

ابونوری گفت: مسئله ابر تورم که در ماه گذشته آن را تجربه کردیم ناشی از عوامل مختلف است. وقتی رشد نقدینگی متاثر از کسری بودجه در کشور رخ داده باعث به وجود آمدن ابر تورم می شود. از طرف دیگر بانک های تجاری با افزایش وام های غیر مولد و ارائه تسهیلات عملکرد تورم زایی هستند. این سیاست ها خود را در بلند مدت نشان می دهد.

این استاد دانشگاه گفت: دولت های قبلی هم با کسری بودجه عظیمی مواجه بودند. وقتی دولت قادر نباشد کسری بودجه را تعدیل کند به سیاست های دیگر متوسل می شود. در حال حاضر صندوق ذخیره ارزی بانک مرکزی وضعیت خوبی دارد. دولت می تواند به هر نحوی شده وضعیت بازار ارز را با اتکا به این امر کنترل کند. وقتی نقدینگی بیش از اندازه کاهش یابد تورم هم کاهش می یابد. در سه ماه اول سال به دلیل تخصیص بودجه، مخارج دولتی افزایش می یابد که همین مسئله موجب افزایش تورم و تشدید آن است. اگر این مسئله ادامه پیدا کند دولت نمی تواند با چنین سیاست گذاری اقتصادی کاری از پیش ببرد.

وی افزود: در اقتصاد خرد، افزایش قیمت یک یا چند کالا بررسی مورد بررسی قرار می گیرد که به آن گرانی می گویند نه تورم. وقتی قیمت یک کالا مثل خودرو افزایش یا کاهش می یابد نمی توان گفت تورم کاهش یا افزایش یافته است. اما در بخش اقتصاد کلان شاخص قیمت یک کالا مثلا کالای خوراکی بررسی می شود که به آن تورم گفته می شود. بنابراین مفهوم تورم با گرانی متفاوت است. ابر تورم شکل گرفته در خرداد ماه به دلیل حذف یارانه های هدفمند و افزایش ۵۷ درصدی حقوق و دستمزد است. در این صورت تورم ساختاری یا رکود تورمی در پی خواهد بود.

ایشان گفت: دولت با اجرای سیاست های ارزی می تواند تورم را کنترل کند. این که برخی ادعا دارند کاهش ارزش پول ملی باعث افزایش تورم شده است درست نیست. بانک مرکزی از طریق کنترل بازار ارز می تواند از نوسانات ارزش پول ملی جلوگیری کند. اما اگر سیاست دولت، نگه داشتن قیمت دلار در کانال ۲۹ تا ۳۰ هزار دلار باشد مسئله دیگری است. رفع تحریم ها نمی تواند مشکلات اقتصادی کشور را برطرف کند. 

ابونوری گفت: حتی اگر همین فردا برجام به نتیجه رسیده و توافق حاصل شود مسیله رکود تورمی برطرف نمی شود. و نباید مشکلات اقتصادی کشور را به گردن تحریم ها گذاشت چون این مسائل، مشکلات داخلی هستند. سیاست هایی می تواند این مشکلات را برطرف کند که جزو سیاست های پولی باشد. یکی از ابزارهای سیاست پولی کنترل مخارج دولت یا مسیر دادن به آن است. مخارج دولت باید در چهارچوب بودجه مطرح شود.

آقای رحمان سعادت عضو هیئت علمی دانشگاه سمنان در گفتگو با برنامه چشم انداز گفت: در حقیقت کسری بودجه منشا بسیاری از مشکلات برای حوزه اقتصادی خصوصا حوزه پولی بوده و راه حل های در دسترسی که دولت ها از آن استفاده کرده اند چاپ اسکناس بوده است. استفاده از چنین سیاستی تنها  مربوط به سال های اخیر نیست بلکه سالیان سال است که دولت ها از این شیوه مرسوم استفاده می کنند.

وی ادامه داد: همین سیاست ها باعث ایجاد تورمی به نام تورم انباشته در کشور شده است. این نوع از تورم سبب شده هرسال شاهد چاپ پول بیشتری باشیم و در نتیجه تورم بیشتری را هم تجربه کنیم. متاسفانه این دور باطل ۵۰ سال است که در اقتصاد کشور ادامه دارد و موجب شده پول ملی از پول با ارزش به کم ارزش نزول پیدا کند. این مسئله هم اینک ماهانه و حتی روزانه در حال رخ دادن است و مسئولین و اقتصاددانان باید به این نکته توجه کنند.

ایشان افزود: باید توجه داشته باشید که امروز با تورم مواجه نیستیم بلکه با تورم انباشته مواجه هستیم. مبارزه با چنین تورمی احتیاج به جراحی موشکافانه دارد که با سیاست های مرسوم اقتصادی نمی توان این تورم را کنترل کرد بلکه باید به صورت چند جانبه به سمت آن حرکت کنیم. یکی از موثرترین راه ها برای مهار تورم کنترل چاپ پول است. البته دولت سیزدهم در این رابطه اقداماتی انجام داده است . به نحوی که حتی دستور داده حقوق کارکنان افزایش نیابد تا تورم کنترل شود.

سعادت گفت: متاسفانه علی رقم سیاست های انقباضی دولت تورم همچنان روند افزایشی دارد چون در حوزه بین الملل، خصوصا ارز مشکلات جدی وجود داشته و امکان اجرای سیاست پولی برای دولت وجود ندارد. این کمبود موجود در بازار باعث ایجاد تورم می شود. به همین دلیل سیاست هایی که دولت در حوزه کنترل نقدینگی اجرا کرده کمکی به رفع مشکلات نکرده است.

وی گفت: متاسفانه نظام بانکی در سال های گذشته به شکل افسار گسیخته ای اقتصاد کشور را دچار بحران کرده است‌ در دهه ۹۰ بانک ها و موسسات خصوصی در حوزه پولی دخالت می کردند. افزایش این دخالت ها و عدم تبعیت این بانک ها از قوانین بانک مرکزی باعث شد هرج و مرجی در حوزه پولی و بانکی رخ دهد. دولت قبلی برای جلوگیری از این هرج و مرج ها برخی از این موسسات و بانک ها را با یکدیگر ادقام کرد تا توانست در حوزه پولی و بانکی نظم ایجاد کند. تمام این اقدامات مثبت به دلیل وجود مشکلات فراوان نمی توانند خود را در اقتصاد کشور نشان دهند.

این استاد دانشگاه گفت: اگرچه دولت جهت گیری هایی برای کنترل اقتصاد و پول دارد اما این مسائل با حوزه بین الملل عجین شده است. متاسفانه وقتی این حوزه دچار مشکل می شود تمام سیاست های دولت خود را در داخل نشان می دهند. خبرهای ضد ونقیض در مورد مذاکرات برجام و بودجه بر اقتصاد تاثیرگذار است. اگر برای یک سال، ثبات در حوزه بین الملل ایجاد شود اقتصاد داخلی می تواند کارنامه بهتری از خود نشان دهد.

آقای عبدالکریم حسین پور استاد دانشگاه خلیج فارس در گفتگو با برنامه چشم انداز گفت: به عقیده بنده افزایش حجم پول یا پول هایی که توسط بانک مرکزی منتشر می شود باعث تورم هستند. البته عوامل اصلی در تولید تورم زیادند اما چیزی که در کشور ما باعث افزایش قیمت ها شده سمت عرضه اقتصادی است. 

وی گفت: بنگاه های تولیدی کشور با افزایش هزینه های تولید مواجه شده اند بنابراین برای تامین این هزینه ها راهی به جز افزایش قیمت ها ندارند. البته گاهی راه حل هایی مثل کمپین نخریدن کالا یا خودرو از طرف جامعه و مصرف کنندگان مطرح می شود ولی این راه حل ها هرگز به نتیجه نمی رسد. طبیعی است وقتی تولید کننده با افزایش هزینه زیاد که عوامل مختلفی بر آن تاثیر گذاشته کالایی را تولید کرده، قیمت کالا را کاهش نمی دهد حتی اگر آن کالا توسط مصرف کننده خریداری نشود.

ایشان افزود: از طرف دیگر نخریدن کالا باعث می شود شرکت های تولیدی به مرز ورشکستگی برسند. شرکت های خودروسازی یکی از این مثال هاست. این شرکت ها از یک طرف با قیمت های دستوری مواجه هستند و از طرف دیگر هزینه های تولید برای آن ها افزایش یافته است. بنابراین آن ها نتوانستند قیمت کالا را در بازار متعادل کنند چون این رویه برای فروشنده سودی ندارد. متاسفانه در کشور تناسبی بین طرف عرضه و حجم پول در کشور وجود ندارد.

حسین پور گفت: یکی از راهکارهایی که می تواند باعث شود تولید رونق بگیرد گسترش صادرات است. تولیدکنندگان باید بتوانند محصولات خود را به کشورها صادر کنند. باز شدن کانال تجارت بین الملل بین کشورها همان تجارت بین الملل است که باعث می شود رفاه مصرف کننده و بازار رفاه حداکثری برای تولیدکنندگان ایجاد شود. چون نمی توانیم با کشورهایی که از لحاظ جغرافیایی از ایران دور هستند تجارت کنیم طبیعی است که باید با کشورهای همسایه تجارت کنیم. بنابراین باید روی کل صادرات و واردات تمرکز داشته باشیم تا به سمت اقتصاد باز حرکت کنیم.

این استاد دانشگاه گفت: بسیاری از سیاست ها هست که در بلند مدت اثرات خود را نشان می دهد و در کاهش تورم نقش دارد. بنابراین ما نباید طی یک دوره چند ماهه به ارزیابی یک سیاست بپردازیم. ارزیابی این سیاست ها نیازمند زمان است چون تمام سیاست ها در اجرا با وقفه همراه هستند و می توانند تا مدت ها بعد اثرات خود را نشان دهند. حتی ممکن است مشکلات فعلی کشور در نتیجه سیاست های چند سال قبل باشد که هم اکنون خود را در اقتصاد کشور نشان می دهد.

 

کلیدواژه‌ها

مطالب بیشتر از «گفتگوی روز»

نظر شما

شما در حال ارسال پاسخ به نظر «» می‌باشید.

نظرات بینندگان

جدید ترین برنامه ها

آخرین خبرها